جمیله بوپاشا اسطوره ای مبارز بود که در مقابل استعمار ظالمانه فرانسه بر الجزایر مقاومت کرد و به همراه دیگر زنان ومردان انقلابی الجزایر باعث آزادی الجزایر شد.

زندگینامه
در دامن خانواده ای که اعضای آن در مبارزات رهایی بخش الجزایر فعال بودند بزرگ شد. جمیله با نام مستعار خلیدا در شرایطی به جنبش مقاومت پیوست که تعداد فعالان زن در جبهه رهائی بخش الجزایر«اف ال ان» (FLN) بسیار اندک بود. وی که به عنوان امدادگر کار می کرد در سال ۱۹۶۰ همراه پدر، خواهر و شوهر خواهرش در خانه دستگیر شد. به او نسبت بمب گذاری در دانشگاه را دادند ،اتهامی که هرگز ثابت نشد. این نوع اتهامات توسط استعمارگران فرانسوی برای انتقامجویی از فعالین جنبش ملی مقاومت الجزایر امری رایج بود. 

زمانیکه در زندان حسین دی زندانی بود ، به وسیله آتش سیگار، شوک الکتریکی و ... شکنجه شد و وحشیانه مورد آزار قرار گرفت. لذا او و وکلایش ادعای حیثیت نمودند و دادگاه اعاده حیثیت جمیله به یکی از جنجالی‌ترین محاکمات فرانسه و الجزایر تبدیل شد. یک وکیل تونسی ‌الاصل فرانسوی به نام ژیزل حلیمی مسئولیت دفاع از جمیله را بعهده گرفت و توانست او را به زندان فرانسه منتقل نماید. چون در الجزایر این خطر وجود داشت که او را در سلول زندان به قتل برسانند، زیرا شکنجه گران فرانسوی تلاش می کردند که شواهد جنایاتشان را از بین ببرند تا اعمالشان افشاء نشود . 

پس از این ماجرا، فرانسوا ساگان (Francoise Sagan) در نشریه هفتگی اکسپرس(L´Express) مقاله ای با عنوان (زن جوان و بزرگوار) منتشر و اعلام کرد او از این که فرانسوی است، احساس شرم می کند. نوشته های سیمون دوبوار و ساگان آغاز یک روند بسیار روشنگرانه بود. کمیته ای به ریاست سیمون دوبوار برای جمیله بوپاشا تاسیس شد. اعضای این کمیته متشکل بودند از : الزا تریولت (Elsa Triolet) نویسنده ، همکار و همسرش لویی آراگون(Louis Aragon) شاعر معروف فرانسه، امه سه زر(Aime´ Ce´saire) ، ژان – پل سارتر (Jean-Paul Startre) فیلسوف معروف فرانسوی و همسر دوبوار ، ژنوییه دوگل آنتونیو (Genevie´ve de Gaulle Anthonioz) وژرمن تیلون(Germaine Tillion) زنان مبارز جنبش مقاومت فرانسه علیه اشغال نازی که در آن زمان به اردوگاه آلمان نازی در راونزبروک(Ravensbrück) تبعید شده بودند. ژیزل حلیمی(Gise´le Halimi) وکیل سرشناس همراه با سیمون دوبوار شرح حال مستندی در باره جمیله نوشتند که در سال ۱۹۶۲ تحت عنوان «جمیله بوپاشا» منتشر شد. 
پیکاسو تصویری از این زن جوان مبارز کشید، آرشیتکت و هنرمند شیلیایی روبرتو ماتا(Roberto Matta) تصویری را به نام «دردهای جمیله «(Djamilas Qualen) به وی تقدیم کرد، آهنگساز ایتالیایی لویجی نونو (Luigi Nono) آهنگی به نام » آهنگ زندگی و عشق» برای جمیله سرائید. 

پس از قرارداد اوویان (Evian) در سال ۱۹۶۲ که به استعمار فرانسه پس از ۱۳۰ سال پایان داد و فرانسه مجبور شد جنگ کثیف استعماری در الجزایر را متوقف سازد ، الجزایر استقلال خود را بازیافت و جمیله بوپاشا که ابتدا به اعدام محکوم شده بود، از زندان آزاد شد. جمله معروف او در زندان فرانسوی ها این بود: « هنگامی که خلق اراده زندگی میکند سرنوشت باید به او بگوید چشم . شبهای تاریک باید رخت بربندد و زنجیرها باید از هم بگسلد». 

جمیله ازدواج کرد، صاحب سه فرزند شد و به عنوان منشی مشغول به کار شد. در سال ۱۹۸۱،در تظاهرات اعتراضی به قانون خانواده در الجزایر شر کت کرد. 
سرگذشت این بانوی مجاهد الجزایری در کتابی به نام خودش و به قلم سیمون دو بوار نویسنده و روشنفکر صاحب نام فرانسوی به رشته تحریر در آمده است. در این کتاب به تجاوزهای گروهی و تجاوزهای وحشیانه از جمله با بطری و انواع دیگر شکنجه های رایج در زندان های نیروهای فرانسوی اشاره شده است. او در این کتاب نوشته است: داستان حاضر، سرگذشت دختر بیست و سه ساله‌ی الجزایری است با نام 'جمیله بوپاشا' که به عنوان مامور ارتباط جبهه‌ی نجات ملی الجزایر، از طرف نظامیان فرانسوی مورد شکنجه‌های وحشیانه از جمله هتک حرمت قرار گرفت.